‘Geloof mij maar’ van Rindert Kromhout, Leopold, 15+
De omslagillustratie van Anna Grunske doet vermoeden dat Geloof mij maar een boek voor kinderen vanaf een jaar of 10 is. Na het lezen dacht ik: was het dat maar geweest. Kinderen kunnen hier wellicht nog wat van opsteken, maar de doelgroep (15 plussers) voor wie het boek is geschreven, is al vele stappen verder dan de auteur zelf. Rindert Kromhout schreef een boek over nepnieuws en complotdenken met aandacht voor extreemrechts, social media en de zogenaamde ‘main stream media’, in het decor van zijn geliefde Italië. Lees vooral de Italiaanse trilogie (De poppenspeler van Lampedusa, Liefde en dood in de rode stad en De jongen van het Godeneiland).
De achttienjarige Nederlandse Tomasso verblijft een tijdje bij zijn Italiaanse familie in Rome om journalistiek onderzoek te doen naar nepnieuws. Hij gaat op onderzoek uit in de oude stad en voert gesprekken met zijn familie met wie hij een demonstratie voor vluchtelingenopvang opzoekt. Daar ontmoet hij bij toeval de charmante Giorgio met wie hij een onstuimige relatie begint. Tijdens hun conversaties blijkt al snel dat de Italiaan heel anders tegen de wereld aankijkt. Hij praat over omvolking en de elite en probeert Tomasso ervan te overtuigen dat we worden bedreigd maar het niet willen zien. De jongen is in de ban van een soort Italiaanse Baudet: ene Valerio Viotti (‘hij kan dingen zo goed uitleggen’) die vooral jonge mannen rekruteert voor zijn populistische extreemrechtse beweging.
Het is allemaal nogal verwarrend voor de jonge journalist in spe, die zo goed en kwaad als het kan probeert alle informatie die op hem afkomt, te verwerken. Hij is nieuwsgierig en geïnteresseerd, met de onbevangenheid die bij zijn leeftijd hoort. Hij praat met zijn antireligieuze opa en stelt zichzelf fundamentele vragen over geloof en ideologie. Dat leidt tot een conclusie die Tomasso blijmoedig aan zijn opa meedeelt: “Ik heb alle voors en tegens op een rijtje gezet en denk dat God een verzinsel is”. Maar hij weet het ook weer niet zeker. Het is lief, maar ook nogal kinderlijk, ook in de taal die de de achttienjarige hanteert. De leeftijd zit dit boek in meerdere opzichten in de weg.
Kromhout shopt een beetje in de wereld van het nepnieuws, maar maakt niet de indruk er echt goed onderzoek naar te hebben gedaan. Er lijkt ook iets van zijn eigen verlangen in door te schemeren als hij de vader van Tomasso laat zeggen dat het hele digitale gebeuren waarschijnlijk maar tijdelijk is. Een naïeve constatering zonder onderbouwing. Opa’s conclusie dat al het nepnieuws de waarheid in een hoek heeft gedreven, is de kern van het verhaal, maar allesbehalve een spectaculair nieuw inzicht.
De opzet van Geloof mij maar is wankel. Kromhout vertilt zich duidelijk aan dit razend actuele onderwerp. De keuze voor Italië zet het verhaal op afstand, de ingrediënten rond nepnieuws zijn bij elkaar geharkt en de verhouding tussen Tomasso en Giorgio is behoorlijk cliché en de Italiaanse jongen blijft in zijn extreemrechtse sympathieën van bordkarton. Frisser zijn de gesprekken met en binnen zijn Italiaanse familie, lekker felle discussies vol pit en overtuiging.
Tomasso is ervan overtuigd is dat zijn onderzoeksartikel interessant genoeg is voor de Volkskrant maar krijgt uiteraard nul op het rekest. De krant heeft wel goed gezien dat de passages over zijn opa boeiend zijn. Op deze onbevangen manier groot denken, dromen en durven doen, past weer wel bij de leeftijd. Daar zit de kracht van Kromhout die bewezen heeft goed te kunnen schrijven over liefde, verlangen en hoop bij jongeren.
