‘Wolfgang (buitengewoon)’ van Laia Aguilar, vertaling Hendrik Hutter, De Fontein, 12+
Het is een boek met een 113-melding omdat er zelfdoding in voorkomt
Wolfgang is 11, autistisch en hoogbegaafd. Hij heeft een IQ van 152, ‘waardoor ik bijzonder goed in staat ben om de wereld te begrijpen.’ Hij houdt van wiskunde, wetenschap en muziek. Wolfgang is zijn leeftijdsgenoten ver vooruit en kan fabelachtig goed pianospelen. Hij is de ‘klassieke autist’ zoals we die uit de film Rainman kennen. Daarvan wordt te vaak wordt gedaan alsof dit sjabloon op mensen met autisme kan worden gelegd.
Niets ten nadele van de intenties van de auteur, want ze heeft een geloofwaardig personage geschapen. Mensen als Wolfgang bestaan wel degelijk, hij doet een beetje denken aan Kees Momma, bekend van de documentaires over zijn leven. Wolfgangs emotionele ontwikkeling loopt niet synchroon met zijn intelligentie. Hij vindt de meeste mensen leeghoofden en noemt ze honderd-minners en sponzen.
Niets ten nadele van de intenties van de auteur, want ze heeft een geloofwaardig personage geschapen. Mensen als Wolfgang bestaan wel degelijk, hij doet een beetje denken aan Kees Momma, bekend van de documentaires. Zijn emotionele ontwikkeling loopt niet synchroon met zijn intelligentie. Hij neemt veel dingen veel letterlijk (‘in de put terechtkomen’) en vindt de meeste mensen leeghoofden en noemt ze sponzen, naar de minst intelligente dieren in de onderwaterwereld. Een andere favoriete aanduiding is honderd-minners, dat zijn volgens hem de meeste mensen. Ze kunnen niet tippen aan zijn IQ en je kunt eigenlijk niet goed met ze praten of omgaan, vindt Wolfgang.
Al die oordelen en neuroses maken hem, ondanks zijn aandoening, niet tot een erg sympathiek personage. Het is gedurfd dat Laia Aguilar op die precaire balans durft in te gaan. Wolfgang kan er niet altijd veel aan doen, maar zijn egocentrisme en betweterigheid maken hem bij vlagen onuitstaanbaar. Al is er ook die andere kant, van een jongen met verdriet en ambitie en angst.
Wolfgang (buitengewoon) verscheen in 2017 en werd vorig jaar verfilmd. Een Spaanse film want uit dat land komt schrijfster Laia Aguilar (Sariol). Het is typisch zo’n boek dat schreeuwt om een verfilming vanwege de dramatische (soms behoorlijk melodramatische) ontwikkelingen.
Het verhaal begint met het overlijden van Wolfgangs moeder, waarna hij volgens haar testament bij zijn vader moet gaan wonen, die hij nog nooit heeft gezien. Aguilar ontrafelt de complexe familiegeschiedenis. Het wordt duidelijk wat er met zijn moeder is gebeurd, waarom zijn vader er niet was en wat de rol van de beschermende oma is.
De suïcide in het boek (niet van de hoofdpersoon gelukkig) is op het randje voor een boek voor 12-jarige lezers, maar wel de realiteit waar Wolfgang mee te maken heeft. De zwaarte gecompenseerd door veel komische situaties en een ontroerend avontuur in Parijs. Wolfgang is daar met zijn vader om auditie te doen voor een exclusieve muziekopleiding en komt er achter dat er kinderen zijn die beter pianospelen dan hij. Teken maar uit hoe hij daar op reageert.
Wolfgang buitengewoon is een indringend verhaal over een jongen die de wereld niet begrijpt, maar gelukkig wordt omringd door mensen die enorm hun best doen om hem te begrjipen.
