close
Dé recensiesite over jeugdliteratuur
10+

De kans op een bestendige vriendschap – De kansen van Joris Pannemans van David Vlietstra

‘De kansen van Joris Pannemans’ van David Vlietstra, illustraties Jeska Verstegen, Gottmer, 10+

deze bespreking stond op 14 november 2026 in het Friesch Dagblad en op 21 november 2026 in het Dagblad van het Noorden

Als de zus van Joris hem uitmaakt voor nerd, neemt hun vader het voor zijn zoon op. Joris bekijkt de wereld nou eenmaal op een wiskundige manier en dat is prima, vindt hij. Er zijn immers genoeg beroepen waarin hij met die kennis geld kan verdienen. Dat brengt de elfjarige Joris op het idee om van zijn vaardigheden nu alvast een verdienmodel te maken. Via een briefje in de supermarkt komt hij in contact met mensen die hulp nodig hebben bij het berekenen van hun kansen. Een aanstaande vader wil weten hoe groot de kans op in ieder geval één zoon is, nu hij een tweeling krijgt. Bij een bejaardenhuis zitten ze in hun maag met een vrouw die maar blijft winnen bij de bingo. Is het toeval of speelt zij vals? Joris weet er wel raad mee want hij doet niets liever dan uitdagende rekenproblemen oplossen.

Het nieuwe boek van David Vlietstra (onderwijzer in Paterswolde) ligt in het verlengde van De lijst van Violet Sopjes, waarmee hij twee jaar geleden doorbrak als kinderboekenschrijver en waarvoor hij een Zilveren Griffel kreeg. Een boek over een sociaal angstig meisje dat er niet in slaagt contacten aan te gaan en zelf bijzondere avonturen met klasgenoten bedenkt. Joris Pannemans is niet dezelfde onbetrouwbare verteller, maar wel opnieuw een hoofdpersoon die niet gemakkelijk aansluiting krijgt. Hij mag tijdens rekenen op de gang uitdagende sommen uit het mapje voor 15-jarigen maken en is het type jongen dat anderen ongevraagd verbetert. Niet meteen geschikt als populairste jongen van de klas en toch komt de betweter niet heel onsympathiek over, mede door zijn worsteling en zelfreflectie. Als hem tijdens een rollenspel in de klas gevraagd wordt ‘gewoon spontaan’ te doen, klapt hij volledig dicht. Joris is niet spontaan en dat voelt al helemaal niet gewoon.

Het is lastig voor Joris, maar het is geen gewicht waaronder hij bezwijkt. Violet Sopjes had een therapeut. Joris Pannemans lijkt zich wel te redden. Vlietstra plakt net als in zijn vorige boek geen label op het gedrag van zijn hoofdpersonen. Dat mag de lezer al dan niet zelf bedenken. Het centrale thema is het sluiten van vriendschappen en je staande houden in een groep. Riemer is de enige en daarmee meteen beste vriend van Joris. Hij is in alles zijn tegenovergestelde: een fantasierijke flapuit die graag gezien wil worden. Joris houdt helemaal niet van aandacht en vertoeft het liefst in de schaduw. De jongens hebben een manier gevonden om met elkaar om te gaan. Al lijken ze ook tot elkaar veroordeeld omdat ze beiden verder geen vrienden hebben. Het botst wel eens maar de vriendschap komt serieus onder druk te staan als Marley, het nieuwe meisje in de klas, ook een rekenwonder blijkt. Joris vindt in haar een gelijke en samen kwalificeren ze zich voor een groot wiskundetoernooi voor scholen. De spanning tussen Joris en de jaloerse Riemer loopt op en culmineert op de finaledag in de verdwijning van Riemer. Naast irritatie over deze mogelijke aandachttrekkerij, is er ook zorg want er is volgens Marley ‘altijd een kleine kans dat er echt iets aan de hand is’.

Dat zet Joris aan het denken. Het incident verandert de dynamiek tussen de drie kinderen in positieve zin en brengt het gesprek op gang over wat vriendschap eigenlijk betekent. Dat je elkaar door de verschillen ook aan kunt vullen. Joris beseft dat hij Riemer juist waardeert omdat hij door zijn expressiviteit en ongeremdheid avontuur in zijn leven brengt: ‘iemand die met felle kleuren inkleurde wat ik met grijs potlood had getekend.’

Met De kansen van Joris Pannemans tapt Vlietstra onmiskenbaar uit hetzelfde vaatje als met het boek dat hem op de kaart zette. Opnieuw een kind aan de zijlijn dat een aantal uitdagingen aangaat. Dat lijkt in eerste instantie wat gemakzuchtig en daardoor misschien teleurstellend, maar na herlezing is er geen andere conclusie dan dat ook dit boek heel knap in elkaar zit, origineel en stijlvast is en wezenlijke kwesties aankaart zonder te problematiseren. Je kunt een auteur nou eenmaal moeilijk verwijten dat hij doet waar hij goed in is.

Tags : KinderboekLiefde en vriendschaprekenenwiskunde